สตปัตตชาดก (Sattapatta Jataka)

สตปัตตชาดก (Sattapatta Jataka)

ในกาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว ณ แคว้นมคธอันรุ่งเรืองใต้ร่มเงาแห่งพระราชาอันทรงทศพิธราชธรรม สมัยนั้น พระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็น พระโพธิสัตว์อินทร์ ผู้ทรงพระสติปัญญา เปี่ยมด้วยเมตตาธรรม และดำรงอยู่ในทศพิธราชธรรมอย่างเคร่งครัด พระองค์ทรงครองสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ด้วยความยุติธรรมเป็นที่รักของเหล่าเทวดาทั้งปวง

วันหนึ่ง ขณะที่พระอินทร์ทรงสดับเสียงพิณทิพย์ของนางมณโฑ ผู้เป็นมเหสี ทรงได้ยินเสียงคร่ำครวญอันโหยหวนดังมาจากโลกมนุษย์ เสียงนั้นแผ่วเบาแต่เจ็บปวดจนสุดหัวใจ พระอินทร์ทรงรำพึงด้วยความสงสัยใคร่รู้ จึงตรัสถามนางมณโฑว่า "มหาเทวี เสียงโหยหวนอันน่าเวทนานั้นมาจากที่ใดกันหรือ?"

นางมณโฑทูลตอบด้วยน้ำเสียงเศร้าสร้อยว่า "ข้าแต่มหาบพิตร เสียงนั้นมาจาก บุรุษผู้หนึ่งนามว่า "สุตปัตตะ" เขาเป็นบุตรของเศรษฐีผู้มั่งคั่งในเมืองราชคฤห์ แต่ด้วยกรรมเก่าที่เขาได้ก่อไว้ในอดีตชาติ ทำให้บัดนี้เขาต้องประสบกับความทุกข์ทรมานแสนสาหัส"

พระอินทร์ทรงรับฟังด้วยความสนพระทัย ทรงรำพึงว่า "กรรมเป็นสิ่งที่น่ากลัวยิ่งนัก แม้แต่บุตรของเศรษฐีผู้มีทรัพย์สินมากมายก็ไม่อาจหลีกหนีจากผลของกรรมได้ เราควรจะไปสำรวจดูด้วยตนเอง"

เมื่อตรัสเสร็จ พระอินทร์ก็ทรงแปลงกายเป็น ชายหนุ่มรูปงาม สวมอาภรณ์แพรพรรณอย่างดี ถือคทาอันศักดิ์สิทธิ์ ประทับนั่งบนช้างเอราวัณเหยียบเมฆาเสด็จลงสู่โลกมนุษย์ มุ่งตรงไปยังเมืองราชคฤห์

เมื่อพระอินทร์เสด็จมาถึงบริเวณชานเมือง ทรงเห็น กระท่อมหลังเล็กๆ ตั้งอยู่อย่างโดดเดี่ยวท่ามกลางป่ารกทึบ ภายในกระท่อมนั้น ทรงได้ยินเสียงร้องโอดครวญอย่างแผ่วเบาและสิ้นหวัง พระอินทร์ทรงเข้าไปใกล้กระท่อม และเห็น ชายหนุ่มผู้หนึ่ง กำลังนอนซมอยู่บนพื้นดิน ร่างกายผอมเกร็ง มีแผลพุพองทั่วทั้งตัว ส่งกลิ่นเหม็นเน่าโชยออกมา

ชายหนุ่มผู้นั้นคือ สุตปัตตะ เขาเคยเป็นบุตรของเศรษฐีผู้มั่งคั่ง มีชีวิตสุขสบาย ไม่เคยต้องลำบาก แต่ด้วยนิสัยที่หยิ่งยโส โอหัง ชอบดูหมิ่นผู้อื่น และที่สำคัญที่สุด คือ การเบียดเบียนสัตว์ เขาเคยใช้แส้ตีม้าอย่างโหดร้ายทารุณ เพียงเพราะความพอใจของตนเอง และเคยสั่งให้คนไปจับนกมาทรมานเล่น

พระอินทร์ทรงเข้าไปใกล้สุตปัตตะ และตรัสถามด้วยน้ำเสียงที่เต็มไปด้วยความเมตตาว่า "ท่านผู้เจริญ เหตุไฉนจึงได้มาตกอยู่ในสภาพเช่นนี้?"

สุตปัตตะได้ยินเสียงเรียก ก็พยายามเหลือบมองด้วยแววตาที่อ่อนล้า เขาเห็นชายหนุ่มรูปงามราวเทพบุตรมายืนอยู่ตรงหน้า ก็รู้สึกประหลาดใจ แต่ด้วยความเจ็บปวด เขาตอบกลับมาด้วยเสียงแหบพร่าว่า "โอ้ ท่านผู้มีบุญ ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าผู้นี้เคยเป็นบุตรของเศรษฐีผู้มั่งคั่ง แต่บัดนี้ ข้าผู้นี้ต้องทนทุกข์ทรมานด้วยโรคภัยไข้เจ็บอันร้ายกาจ จนไม่มีผู้ใดอยากเข้าใกล้ ข้าผู้นี้คงถึงแก่ความตายเสียแล้ว"

พระอินทร์ทรงพิจารณาถึงกรรมของสุตปัตตะ และทรงเห็นว่า สุตปัตตะยังไม่สำนึกผิด จึงตรัสว่า "ท่านผู้เจริญ ท่านได้กระทำกรรมอันใดไว้เล่า จึงทำให้ต้องมาประสบกับความทุกข์ทรมานเช่นนี้?"

สุตปัตตะได้ยินดังนั้น ก็ยิ่งรู้สึกอับอาย แต่ด้วยความเจ็บปวด เขาจึงยอมรับความจริง "ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าผู้นี้เคยเป็นคนใจบาป หยาบช้า เบียดเบียนสัตว์ทั้งหลาย ข้าผู้นี้เคยใช้แส้ตีม้าจนตาย เคยจับนกมาทรมานเล่น ข้าผู้นี้สมควรได้รับทุกข์นี้แล้ว"

พระอินทร์ทรงรับฟังด้วยความเข้าใจ และทรงเห็นว่า สุตปัตตะเริ่มมีสติสำนึกถึงบาปกรรมของตน จึงตรัสสอนว่า "ดูก่อน สุตปัตตะ กรรมนั้นย่อมติดตามผู้กระทำไปทุกภพทุกชาติ แม้ในชาตินี้ท่านจะเกิดมาเป็นบุตรเศรษฐี ก็ไม่อาจหลีกหนีจากผลของกรรมได้ สิ่งที่ท่านควรทำในตอนนี้ คือ การสำนึกผิด และหมั่นเจริญเมตตาจิตต่อสรรพสัตว์ทั้งปวง"

พระอินทร์ทรงแผ่เมตตาจิตไปยังสุตปัตตะ และทรงอธิษฐานขอให้กรรมของสุตปัตตะเบาบางลง และเมื่อพระอินทร์ทรงกระทำเช่นนั้น อานุภาพแห่งเมตตาธรรมก็ส่งผลให้บาดแผลของสุตปัตตะค่อยๆ ดีขึ้น ความเจ็บปวดก็ทุเลาลง

สุตปัตตะรู้สึกถึงความเปลี่ยนแปลงในร่างกาย และสำนึกซาบซึ้งในพระมหากรุณาธิคุณของพระอินทร์ เขาพนมมือไหว้ และกล่าวว่า "ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าผู้นี้ขอขอบพระคุณท่านเป็นอย่างสูง ข้าผู้นี้จะจดจำคำสอนของท่านไว้ และจะหมั่นเจริญเมตตาจิตต่อสรรพสัตว์ทั้งปวง นับแต่นี้เป็นต้นไป"

พระอินทร์ทรงแย้มสรวล และตรัสว่า "ดีแล้ว สุตปัตตะ จงรักษาศีล ภาวนา และหมั่นทำบุญกุศล การทำความดี ย่อมนำมาซึ่งความสุขในภายภาคหน้า" เมื่อตรัสเสร็จ พระอินทร์ก็ทรงกลับคืนสู่สวรรค์

นับตั้งแต่วันนั้นเป็นต้นมา สุตปัตตะก็กลับตัวกลับใจ เขาเริ่มรักษาศีล ภาวนา และหมั่นทำบุญกุศล เลี้ยงดูสัตว์ที่ตกทุกข์ได้ยาก เมื่อร่างกายของเขาแข็งแรงขึ้น เขาก็ได้ใช้ทรัพย์สินที่เหลือจากการตกอับนั้น สร้างวัดวาอาราม สร้างโรงทาน และช่วยเหลือผู้ยากไร้

เมื่อสุตปัตตะสิ้นอายุขัย เขาก็ไปบังเกิดในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ อันเป็นผลแห่งบุญกุศลที่เขาได้กระทำมา

พระอินทร์ทรงทอดพระเนตรเห็นสุตปัตตะบนสวรรค์ ก็ทรงยินดี และตรัสว่า "ดูก่อน สุตปัตตะ ท่านได้กลับตัวกลับใจ และได้สร้างบุญกุศลไว้เป็นอันมาก สมแล้วที่ท่านจะได้มาเสวยสุขบนสวรรค์"

สตปัตตชาดก นี้สอนให้เราเห็นถึงความสำคัญของ กรรม ว่ามีจริง และส่งผลต่อชีวิตของผู้กระทำไม่ว่าในภพใดชาติใดก็ตาม การเบียดเบียนผู้อื่น หรือสัตว์อื่น ย่อมนำมาซึ่งความทุกข์ทรมาน แต่หากเราสำนึกผิด กลับตัวกลับใจ หมั่นเจริญเมตตาธรรม และสร้างบุญกุศล ก็ย่อมนำมาซึ่งความสุข และการพ้นจากทุกข์ได้

คติธรรม

กรรมนั้นมีจริง การเบียดเบียนผู้อื่นนำมาซึ่งทุกข์ การสำนึกผิดและการเจริญเมตตาธรรมนำมาซึ่งความสุข

บารมีที่บำเพ็ญ

เมตตาบารมี